තරැවකට ජීවය දුන් කලු කුහරය.

තාරකා විද්‍යාඥයින් විසින් අසල ඇති වාමන මන්දාකිණියක මධ්‍යයේ තරු “උපත ලබා දෙන” කළු කුහරයක් හබල් දුරේක්ෂය විසින් අනාවරණය කොට ගෙන ඇත.තාරකා සහ දූවිලි වලින් සාදන ලද දැවැන්ත මෙම දුවිලි වලාව නාසා විද්‍යාඥයන්ට පෙනෙන්නේ බිලිදෙකූට ජීවය ලබා දෙන “පෙකණි වැලක් ලෙසින්ය. Henize 2-10 මන්දාකිනියේ ආලෝක වර්ෂ මිලියන 34 ක් පමණ ඈතින් පිහිටි සුපිරි කළු කුහරය එහි…

අවුරුදු 16කින් විසඳාගත් තාරකා ගැටළුව

2014 වසරේ දී NASA ආයතනයේ ගලේක්ස් (GALEX) හෙවත් ගැලැක්සි ක්‍රියාකාරිත්ව නිරීක්ෂකය (Galaxy Evolution Explorer) ලෙස නම්කරන ලද අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය භාවිතයෙන් පර්යේෂකයින් පිරිසක් විසින් ස්වරුපයෙන් බොහෝ වෙනස් හැඩයක් සහිත වූ ආකාශ වස්තුවක් නිරීක්ෂණය කර තිබුණි. එයින් නිකුත් කල දෘශ්‍ය ආලෝකය බොහෝ අවම මට්ටමක පැවතුනි. මධ්‍යයේ තරකාවක්ද එය වටකරගත් නිල් පැහැති වායු වලාවක්ද ඉන් පිටත එක මත…

ගැලැක්සි පොකුරු දෙකක ගැටුමක්!

චන්ද්‍රා X-Ray දුරේක්ෂය මගින් ලබාගත් අපුරු සිදුවීමක් පිළිබඳව වාර්තාවක් NASA ආයතනයෙන් මේ වනවිට එළිදක්වා තිබෙනවා. ඒ ඇබෙල් 1175 (Abell) නම් වූ ගැලැක්සි පොකුර පිළිබඳවයි. වම්පසට බරව ඇති නිල්පැහැයෙන් විශාල ගැලක්සියේ උණුසුම් වායු වලාවන්ද දකුණු පසට බරව නිල්-සුදු පැහැයෙන් කුඩා ගැලක්සියේ උණුසුම් වායු වලා වන්ද දැකගත හැකිය. මෙහි මැද සුදු පැහැ තිත් දෙකක් ලෙස දැකිය හැකි…

පළමු වරට ජයාරූප ගතකල NOVA උණුසුම් පිපුරුම

හිරුගේ මතුපිට පෘෂ්ටය මෙන් 60ගුණයක් තරම් උණුසුම් අග්නි ජාලාවක් සහිත වූ පිපුරුමක් පිළිබඳව පර්යේෂකයින් පිරිසක් විසින් තොරතුරු අනාවරණය කර තිබෙනවා. 2020 ජුලි මස දී ජර්මනිය මගින් නිපදවූ මේ වනවිට පෘතුවියට කිලෝමීටර මිලියන 1.5 ක් දුරින් අභ්‍යවකාශයේ ස්ථාවර ගුරුත්ව තත්වයක් ස්ථාන ගතකර ඇති ඉ-රොසිටා (eROSITA) x-කිරණ අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂය මගින් පර්යේෂණ සිදුකරමින් සිටි කණ්ඩායමක් සුදුවාමන ග්‍රහයෙකුගේ දීප්තිමත්…

තවත් සුපර්නෝවා පිපුරුමක්!

යුරෝපීය දක්ෂිණ නිරීක්ෂණාගාරය (ESO) මගින් එහි නව තාක්ෂණික දුරදක්නය හෙවත් New Technology Telescope (NTT) භාවිත කරමින් මෑත කාලීනව සිදුවුණු තාරකා පිපිරීමක් පිලිබඳ පර්යේෂණ වාර්තාවක් ඉදිරිපත් කර තිබෙනවා. මෙය සුපර්නෝවා පිපුරුමක් බව ඔවුන් පවසයි. මෙය සිදුව ඇත්තේ ආලෝක වර්ෂ 500 ක පමණ දුරින් පිහිටි Cartwheel මන්දාකිනියේය. එම මන්දාකිනියේ විශේෂත්වය වන්නේ එය මිට වසර මිලියන කීපයකට පෙර…

අපුරු ද්විත්ව පිපුරුම!

හබල් දුරදක්නය මගින් සොයාගන්නා ලද NGC 6891 ලෙස නම්කරන ලද මෙය, සුපර්නෝවා පිපුරුමක් නිසා ඇතිවුවක් ලෙසයි පර්යේෂකයින් පවසන්නේ. මෙහි මධ්‍යයේ ඇත්තේ සිසිල් වෙමින් පවතින සුදු වාමන තාරකාවයි. ඉන් අවට නිල් පැහැයෙන් දැකිය හැක්කේ සිදුවුණු පිපිරීමේදී නිකත් වුනු ගෑස් වායුන්ය. පර්යේෂකයින් පවසන ආකාරයට එහි කාලයන් දෙකකදී පිපුරුම් දෙකක් සිදුව තිබේ. ඔවුන් එලෙස පවසන්නේ පිපුරුම් වලදී නිකුත්වුනු…

තරු බිහිවන ත්‍රිමාණ වීඩියෝ අනුරුව

තාරකා විද්‍යා පර්යේෂකයන් පිරිසක් විසින් හරි අපුරු ත්‍රිමාන වීඩියෝ අනුරුවක් නිර්මාණය කර තිබෙනවා. ඒ හිරු තාරකාව මෙන් මිලියන වාරයකටත් වඩා විශාල ගෑස් වලාකුලකින් තරු නිර්මාණය වන ආකාරය පිළිබඳවයි. එය නම්කර ඇත්තේ “ස්ටාෆෝජ්” නමිනුයි. මෙය නිර්මාණය කර ඇත්තේ විශ්වය නිර්මාණය වීම පිලිබඳ දැනට පවතින මූලික සංකල්ප පදනම් කරගෙනයි. එම ත්‍රිමාණ වීඩියෝව නරඹන්නන් හට එහි වර්ණවත් ගෑස්…

තාරකා පිල්ලි සහ සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ ඉරණම

මෙම වසරේ හැලෝවීන් සැමරුම නිමා වෙමින් පැවතුනත් විශ්වයේ පවතින සැබවින්ම බිය විය යුතු තාරකා පිල්ලියක් ගැන කියන්නයි මේ සුදානම. ඉහත සේයාරුවේ දකින්නට ලැබෙන්නේ මරණයෙන් පිබිදුන තරුවක්. ඒ වගේම එය සිටින්නේ කුසගින්නේ! අපගේ සුර්යා වැනි තාරකා සිය ඉන්ධන සියල්ල වැය කිරීමෙන් අනතුරුව තම ජීවිතයේ අවසානය කරා ලඟා වනවා. අදාල තරුව ක්‍රමයෙන් ප්‍රසාරණය වීම හා පැහැය වඩාත්…

සහෝදර තාරකා යුගලක අවසන් මොහොත

රාති‍්‍ර අහසේ අපට තාරකා දැක ගත හැකි වන්නේ තනි ආලෝක ලප ලෙසයි. එසේ දකින්නට ලැබුනද  මෙම ආලෝක ලප වලින් අඩකටත් වඩා නිර්මාණය වී ඇත්තේ තාරකා දෙකක් හෝ වැඩි ගණනක් එකිනෙකා වටා පරිභ්‍රමණය වීමෙනි. සහෝදර තාරකා බිහිවීම ඉතා සුලභ සංසිද්ධීන් වුවත් මෙම සේයාරුවේ දැක්වෙන්නේ මේ දක්වා ඡායාරූප ගතකර ඇති විශාලතම, උෂ්ණත්වයෙන් අධිකම හා සමීපතම තාරකා යුගලයි.…